De eerste dag van het nieuwe jaar is een belangrijke dag voor onderzoekers, journalisten en geschiedenisliefhebbers. Op deze dag, ook wel Openbaarheidsdag genoemd, worden in heel Nederland archiefstukken openbaar die tot dan alleen onder voorwaarden in te zien waren.

Bekijk hier een overzicht van alle archiefstukken die op 1 januari 2026 openbaar worden bij het Noord-Hollands Archief.

De archiefstukken die openbaar worden, zijn in te zien op onze studiezaal in Haarlem. Op Nieuwjaarsdag is de studiezaal gesloten. Maar vanaf vrijdag 2 januari 2026 zijn de archiefstukken in te zien in de studiezaal. Lees hier hoe je een archiefstuk aanvraagt.

Een paar voorbeelden van archieven waaruit stukken openbaar worden:

• De Koninklijke Fabriek van Rijtuigen en Spoorwagens J.J. Beijnes NV te Haarlem, 1838-1963
• De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW)
• De politie in Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Heemstede, Velsen en Zandvoort
• En verder veel archieven van kerken, gemeenten, rechtbanken en gevangenissen.

Wil je weten waarom niet alle archieven direct openbaar zijn? Lees hieronder ons vraag & antwoord.

Waarom zijn niet alle archieven openbaar?

Uiteindelijk worden alle archieven openbaar. Maar bij sommige archiefstukken wordt besloten om de openbaarmaking voor een bepaalde tijd uit te stellen. Die stukken noemen we ‘beperkt openbaar’. 

Als een archiefstuk nog niet openbaar is, is dat meestal omdat het privacygevoelige gegevens bevat over mensen die nog in leven zijn. Meestal gaat het dan om zogeheten bijzondere persoonsgegevens. 

Bijzondere persoonsgegevens zijn persoonsgegevens die door hun aard bijzonder gevoelig zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld om gegevens over iemands religie, etnische afkomst, politieke gezindheid, gezondheid of seksuele geaardheid. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) verbiedt de verwerking van bijzondere persoonsgegevens. 

Wie bepaalt wanneer een archiefstuk openbaar wordt?

Dat verschilt per archief. Voor overheidsarchieven gelden regels die zijn vastgelegd in de Archiefwet. Een overheidsarchief wordt normaliter na 20 jaar openbaar gemaakt. Dit termijn kan verlengd worden tot 75 jaar. Als een betrokken persoon dan nog in leven is, kan de termijn verlengd worden tot 100 jaar na diens geboortedatum. 

Voor particuliere archieven geldt dat de eigenaar van het archief, in samenspraak met het Noord-Hollands Archief, bepaalt op welke stukken een beperking rust.

Zijn er uitzonderingen om beperkt openbare archieven toch in te zien?

Ja, die uitzonderingen zijn er. Als jij de hoofdpersoon van een archiefstuk bent, kun je een verzoek indienen om het archiefstuk in te zien. Of als je kunt aantonen dat de betrokkenen overleden zijn. Ook zijn er bepaalde uitzonderingen mogelijk voor historisch en wetenschappelijk onderzoek. Mail naar inlichtingen@noord-hollandsarchief.nl om te kijken of je recht hebt op een vrijstelling.

Mag je doen wat je wilt met openbare archieven?

Soms staat in een openbaar archief onverwachts toch nog gevoelige informatie over iemand die nog leeft. Daarom is het belangrijk om ook bij openbare archieven altijd zorgvuldig om te gaan met informatie die je krijgt. Je bent hier zelf verantwoordelijk voor. 

Zie je in een openbaar archief onverwachts toch iets wat jouw privacy of die van een ander aantast? Laat het ons weten door te mailen naar inlichtingen@noord-hollandsarchief.nl, dan kijken we wat we kunnen doen.