Menu

Wetenschapsarchieven

Het Noord-Hollands Archief beheert een grote collectie archieven van wetenschappers.

Wetenschappers onderzoeken de werking van de wereld om hen heen. Het is vaak alleen verwondering en nieuwsgierigheid die ze drijft. Toch is de invloed van hun ontdekkingen op ons leven immens. De geschiedenis van de wetenschap is een verhaal over het leven en werken van begaafde en bevlogen mensen. Sinds 1985 zet het Noord-Hollands Archief zich in voor het behoud en beheer van de archieven die dit verhaal documenteren, de zogenaamde wetenschapsarchieven.

Archieven van instellingen

Het zijn meestal archieven van personen en instellingen die werkzaam zijn of zijn geweest op het gebied van de exacte wetenschappen in Nederland, al zijn inmiddels ook andere archieven verworven. Inmiddels heeft het Noord-Hollands Archief al zo’n honderd wetenschapsarchieven in huis. Hiertoe behoren ook de archieven van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen en van het Wiskundig Genootschap. De geschiedenis van deze genootschappen gaat terug tot in de achttiende eeuw. Verder beheert het Noord-Hollands Archief het archief van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Sinds haar oprichting in 1851 is deze organisatie de spil van de Nederlandse wetenschapsbeoefening. Ook staan in de depots de archieven van moderne onderzoeksinstituten zoals de Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM) en de Stichting Mathematisch Centrum. Een belangrijke aanwinst uit de niet-exacte hoek van de wetenschap is het archief van de International Society for the Study of Behavioural Development (ISSBD).

Archieven van wetenschappers

Minstens even interessant zijn de archieven van de wetenschappers zelf. Bij het Noord-Hollands Archief zijn onderzoekers uit vrijwel alle takken van de exacte wetenschappen vertegenwoordigd. Allereerst is daar Martinus van Marum (1750-1837), opgeleid als arts en actief op alle terreinen van de wetenschap. De meeste wetenschapsarchieven zijn van twintigste-eeuwse geleerden. Van de wiskundigen moeten Hans Freudenthal (1905-1990), David van Dantzig (1900-1959), N. Kuijper en Arend Heijting (1898-1980) genoemd worden. Van de filosofen Moritz Schlick (1882-1936), Otto Neurath (1882-1945) en Evert Willem Beth (1908-1964). Andere belangrijke archieven zijn die van de natuurkundige Willem Hendrik Keesom (1876-1956), de biochemicus E.C. Slater, de bioloog Victor Westhoff (1916-2001), de astrofysicus C. Zwaan en de geoloog W.H. Zagwijn. Een speciale plaats wordt ingenomen door de twee Nobelprijswinnaars Hendrik Antoon Lorentz (1853-1928) en Pieter Zeeman (1865-1943).

Bekijk het overzicht van wetenschapsarchieven in het Noord-Hollands Archief (samengesteld in 2010) of het archievenoverzicht voor een actueel overzicht.

Advies en samenwerking

Naast behoud en beheer van wetenschapsarchieven biedt het Noord-Hollands Archief ook zijn expertise aan personen en instellingen aan die nog zelf hun archief beheren en over de aanpak daarvan geadviseerd willen worden.

Op het gebied van de wetenschapsarchieven werkt het Noord-Hollands Archief regelmatig samen met een aantal universiteiten, met de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en met Museum Boerhaave. Internationaal is het Noord-Hollands Archief aanspreekpunt voor Nederlandse wetenschapsarchieven.

Bundel Wetenschapsarchieven in het Noord-Hollands Archief

In 2009 werd het symposium Wetenschapsarchieven in het Noord-Hollands Archief georganiseerd. Naar aanleiding hiervan verscheen een gelijknamige bundel. Voor meer informatie en bestellingen van deze bundel kunt u terecht bij Uitgeverij Verloren.